Αν φτάσατε εδώ μετά από ένα αποτέλεσμα εξέτασης αίματος, πιθανότατα γνωρίζετε ήδη πόση προσοχή δίνεται στον καρκίνο του προστάτη. Βιβλία, εκστρατείες, ένας μήνας με δικό του χρώμα, υπολογιστές κινδύνου.
Προσπαθήστε τώρα να θυμηθείτε πότε διαβάσατε τελευταία φορά κάτι για το αδένωμα.
Αφορά ασύγκριτα περισσότερους άνδρες. Ευθύνεται για τις περισσότερες περιπτώσεις αυξημένου PSA. Άλλαξε τη ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων — όχι δραματικά, αλλά αργά, με μερικά λεπτά κάθε νύχτα. Και συζητείται τόσο σπάνια, ώστε οι περισσότεροι άνδρες μαθαίνουν το όνομά του μόλις το ακούσουν από τον ουρολόγο.
Αυτό το άρθρο είναι μια προσπάθεια να διορθωθεί αυτό.
Πρώτα απ’ όλα: δεν είναι καρκίνος και δεν γίνεται καρκίνος
Η καλοήθης υπερπλασία του προστάτη — το αδένωμα — είναι μεγέθυνση του προστάτη λόγω περισσότερων κυττάρων, όχι λόγω αλλοιωμένων κυττάρων. Ακριβώς αυτό σημαίνει «υπερπλασία»: περισσότερο από κάτι φυσιολογικό.
Πρέπει να ειπωθεί καθαρά, γιατί η παρεξήγηση είναι μαζική: το αδένωμα δεν είναι προκαρκινική κατάσταση, δεν εξελίσσεται σε καρκίνωμα, και η παρουσία του δεν αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου του προστάτη. Ένας άνδρας μπορεί να έχει και τα δύο ταυτόχρονα — απλώς επειδή και τα δύο είναι συχνά μετά από κάποια ηλικία — αλλά το ένα δεν οδηγεί στο άλλο.
Η διαφορά φαίνεται και στην προέλευσή τους. Κι εδώ βρίσκεται το πιο χρήσιμο πράγμα σε όλο το άρθρο.
Γιατί το αδένωμα κάνει θόρυβο και ο καρκίνος σωπαίνει
Ο προστάτης δεν είναι ομοιογενής μάζα ιστού. Έχει ζώνες, και αυτές συμπεριφέρονται διαφορετικά.
Η μεταβατική ζώνη είναι μια μικρή περιοχή ακριβώς γύρω από την ουρήθρα — τον σωλήνα από τον οποίο περνά τα ούρα. Η περιφερική ζώνη είναι το εξωτερικό στρώμα, προς το ορθό, μακριά από τον σωλήνα.
Το αδένωμα εμφανίζεται σχεδόν πάντα στη μεταβατική ζώνη. Το καρκίνωμα — στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων — στην περιφερική.
Από αυτό το γεωγραφικό δεδομένο προκύπτουν σχεδόν όλα τα υπόλοιπα:
Το αδένωμα πιέζει τον σωλήνα από την πρώτη στιγμή. Γι’ αυτό δίνει ενοχλήσεις νωρίς, σε μικρό όγκο, και γι’ αυτό ο άνθρωπος πηγαίνει μόνος του στον γιατρό.
Το καρκίνωμα αναπτύσσεται μακριά από τον σωλήνα. Γι’ αυτό, στα πρώιμα στάδια, δεν δίνει κανένα σύμπτωμα — και γι’ αυτό αναζητείται με εξέταση αίματος, αντί να περιμένουμε να εκδηλωθεί.
Από εδώ προέρχεται και μια επικίνδυνη καθημερινή λογική, που αξίζει να γκρεμιστεί επιτόπου:
«Ουρώ κανονικά, άρα ο προστάτης μου είναι εντάξει.»
Δεν προκύπτει. Η καλή ροή λέει κάτι για τη μεταβατική ζώνη. Για την περιφερική δεν λέει τίποτα.
Και το αντίστροφο λάθος, εξίσου συχνό:
«Σηκώνομαι πέντε φορές τη νύχτα — μάλλον είναι καρκίνος.»
Ούτε αυτό προκύπτει. Πέντε νυχτερινές εγέρσεις μιλούν πολύ δυνατά για αδένωμα και πολύ αδύναμα για καρκίνωμα, ακριβώς επειδή ο καρκίνος σπάνια βρίσκεται εκεί όπου είναι ο σωλήνας.
Πόσο συχνό είναι
Τα νούμερα προέρχονται από μεταθανάτιες μελέτες — τον μόνο τρόπο να διαπιστωθεί πόσοι άνδρες πράγματι έχουν αδένωμα, και όχι πόσοι έχουν ενοχλήσεις από αυτό.
| Ηλικία | Ποσοστό με ιστολογικό αδένωμα |
|---|---|
| 41–50 ετών | 23% |
| 51–60 ετών | 42% |
| 61–70 ετών | 71% |
| 71–80 ετών | 82% |
Κατά Berry και συνεργάτες, 1984.
Κοιτάξτε αυτά τα ποσοστά άλλη μια φορά. Στα εβδομήντα το αδένωμα δεν είναι νόσος μιας μειοψηφίας — είναι ο κανόνας. Πιο ασυνήθιστο είναι να μην το έχεις.
Όμως η ιστολογία δεν είναι ζωή. Μέτριες έως σοβαρές ενοχλήσεις έχει περίπου ένας στους οκτώ άνδρες στα 40-50 και περίπου ένας στους τρεις άνω των 65. Άρα, ανάμεσα στο «έχει αδένωμα» και στο «υποφέρει από αδένωμα» υπάρχει μεγάλη διαφορά.
Αυτή η διαφορά είναι το επόμενο ερώτημα.
Γιατί το μέγεθος σχεδόν δεν προβλέπει τις ενοχλήσεις
Άνδρας με προστάτη 100 χιλιοστόλιτρων μπορεί να ουρεί χωρίς κανένα πρόβλημα. Άλλος, με 35 χιλιοστόλιτρα, μπορεί να σηκώνεται πέντε φορές τη νύχτα και να μην μπορεί να ταξιδέψει με λεωφορείο.
Αυτό φαίνεται παράλογο, μέχρι να δει κανείς τον μηχανισμό. Το εμπόδιο στη ροή έχει δύο μέρη, και αυτά είναι εντελώς διαφορετικής φύσης.
Το στατικό μέρος είναι ο ίδιος ο ιστός. Ο όγκος που στενεύει φυσικά τον σωλήνα. Αλλάζει αργά — σε χρόνια — και το μόνο που τον μειώνει είναι η συρρίκνωση του αδένα ή η αφαίρεση ιστού.
Το δυναμικό μέρος είναι ο τόνος των λείων μυών στον προστάτη και στον αυχένα της κύστης. Αυτοί οι μύες βρίσκονται υπό τον έλεγχο των άλφα-υποδοχέων και μπορούν να σφίξουν τον σωλήνα μέσα σε δευτερόλεπτα. Εξηγούν γιατί οι ενοχλήσεις αλλάζουν από μέρα σε μέρα, γιατί επιδεινώνονται με το στρες, το κρύο και την κούραση, και γιατί ένας άνδρας με μικρό προστάτη μπορεί να είναι χειρότερα από έναν με μεγάλο.
Θυμηθείτε αυτόν τον διαχωρισμό — είναι όλη η λογική της θεραπείας. Οι δύο βασικές κατηγορίες φαρμάκων στο αδένωμα χτυπούν ακριβώς αυτά τα δύο διαφορετικά πράγματα, γι’ αυτό δρουν με διαφορετική ταχύτητα και γι’ αυτό ενίοτε δίνονται μαζί.
Υπάρχει και ένας τρίτος συμμετέχων, για τον οποίο σπάνια γίνεται λόγος: η ίδια η κύστη. Μετά από χρόνια λειτουργίας ενάντια σε αντίσταση, το τοίχωμά της αλλάζει — παχύνεται, γίνεται λιγότερο ελαστικό και πιο ευερέθιστο. Μέρος των ενοχλήσεων δεν προέρχεται πλέον από τον προστάτη, αλλά από την κουρασμένη κύστη. Γι’ αυτό ενίοτε, μετά από επιτυχημένη εγχείρηση, η συχνότητα των ουρήσεων δεν εξαφανίζεται εντελώς: το εμπόδιο έχει αφαιρεθεί, αλλά η κύστη θυμάται.
Συμπληρώστε μόνοι σας την αξιολόγηση — παίρνει δύο λεπτά
Υπάρχει ένα διεθνές ερωτηματολόγιο, το IPSS, που χρησιμοποιούν ουρολόγοι σε όλο τον κόσμο. Δεν είναι πολύπλοκο και δεν υπάρχει λόγος να μην το συμπληρώσετε πριν από την επίσκεψη — θα κάνετε τη συζήτηση ασύγκριτα πιο χρήσιμη.
Επτά ερωτήσεις. Σε κάθε μία απαντάτε με έναν αριθμό από 0 έως 5:
0 — ποτέ · 1 — λιγότερο από μία φορά στις πέντε · 2 — λιγότερο από τις μισές φορές · 3 — περίπου τις μισές φορές · 4 — περισσότερο από τις μισές φορές · 5 — σχεδόν πάντα
Οι ερωτήσεις, για τον τελευταίο μήνα:
- Είχατε την αίσθηση ότι η κύστη δεν άδειασε εντελώς μετά την ούρηση;
- Χρειάστηκε να ουρήσετε ξανά σε λιγότερο από δύο ώρες από την προηγούμενη φορά;
- Διακόπηκε η ροή και ξεκίνησε πάλι;
- Σας ήταν δύσκολο να αναβάλετε την ούρηση;
- Ήταν η ροή αδύναμη;
- Χρειάστηκε να πιέσετε για να ξεκινήσετε;
- Πόσες φορές σηκώνεστε τη νύχτα; (εδώ ο αριθμός είναι απλώς ο αριθμός των εγέρσεων — από 0 έως 5)
Προσθέστε. Το μέγιστο είναι 35.
| Σύνολο | Βαρύτητα |
|---|---|
| 0–7 | ήπια |
| 8–19 | μέτρια |
| 20–35 | σοβαρή |
Και υπάρχει μια όγδοη ερώτηση, που δεν μετράει στο σύνολο, αλλά συχνά είναι η πιο σημαντική:
Αν έπρεπε να ζήσετε με την ούρησή σας όπως είναι σήμερα, για το υπόλοιπο της ζωής σας — πώς θα νιώθατε;
Από 0 (άριστα) έως 6 (απαίσια).
Αυτή η ερώτηση κρίνει περισσότερα από το σύνολο. Ένας άνδρας με 18 βαθμούς που δεν ανησυχεί, και ένας με 12 βαθμούς που σταμάτησε να βγαίνει τα βράδια, έχουν διαφορετικά προβλήματα και αξίζουν διαφορετικές λύσεις. Ο αριθμός περιγράφει το σύμπτωμα· η όγδοη ερώτηση περιγράφει τη ζωή.
Τι κάνει ο γιατρός — και τι δεν χρειάζεται αμέσως
Ο λογικός αρχικός έλεγχος είναι σύντομος:
Η συζήτηση και το ερωτηματολόγιο. Πότε ξεκίνησε, τι άλλαξε, ποια φάρμακα παίρνετε.
Δακτυλική εξέταση. Δυσάρεστη για δέκα δευτερόλεπτα, κατατοπιστική. Εκτιμά το μέγεθος και — πιο σημαντικό — αν η επιφάνεια είναι λεία. Το αδένωμα είναι λείο και ελαστικό· ένας σκληρός όζος είναι άλλη συζήτηση.
Εξέταση ούρων. Για να αποκλειστούν λοίμωξη και αίμα, που δίνουν τις ίδιες ενοχλήσεις.
PSA. Εδώ χρειάζεται διευκρίνιση, και μάλιστα μεγάλη.
Υπόλειμμα ούρων. Υπέρηχος αμέσως μετά την ούρηση — πόσο έμεινε στην κύστη. Ανώδυνο και πολύ κατατοπιστικό.
Ουροροομετρία. Ουρείτε σε συσκευή που μετρά την ταχύτητα της ροής. Μετατρέπει την αίσθηση «αδύναμη ροή» σε αριθμό.
Όγκος του προστάτη. Υπερηχογραφικά. Έχει σημασία όχι τόσο για τη διάγνωση, όσο για την επιλογή θεραπείας — δείτε παρακάτω.
Τι δεν χρειάζεται στην αρχή: βιοψία (σε καθαρά αδενωματώδη εικόνα δεν υπάρχει λόγος), μαγνητική τομογραφία (σε υποψία καρκινώματος — ναι, αλλά αυτό είναι άλλο ζήτημα), ουροδυναμική μελέτη (κρατιέται για τις ασαφείς περιπτώσεις).
Για το PSA στο αδένωμα
Το αδένωμα ανεβάζει το PSA. Περισσότερος ιστός σημαίνει περισσότερη παραγόμενη πρωτεΐνη. Αυτή είναι γενικά η συχνότερη αιτία τιμής πάνω από το όριο — συχνότερη από τον καρκίνο.
Γι’ αυτό το αυξημένο PSA σε άνδρα με διογκωμένο προστάτη δεν είναι έκπληξη και δεν είναι καταδίκη. Είναι ένας αριθμός που ζητά συμφραζόμενα: τον όγκο του προστάτη, το ελεύθερο PSA, την κατεύθυνση στον χρόνο. (Διαβάστε περισσότερα: “PSA 4,8. Τι σημαίνει αυτός ο αριθμός — και τι δεν σημαίνει“.)
Και μια παγίδα που πρέπει να επαναλαμβάνεται: αν παίρνετε φιναστερίδη ή δουταστερίδη, το PSA σας είναι περίπου το μισό του πραγματικού. Μετά από περίπου έξι μήνες λήψης η τιμή πέφτει στο μισό. Ο γιατρός πρέπει να γνωρίζει ότι τα παίρνετε — ακόμη κι αν σας δόθηκαν για τριχόπτωση.
Η σκάλα της θεραπείας
Ο πιο χρήσιμος τρόπος να σκέφτεται κανείς το αδένωμα είναι σαν σκάλα. Ανεβαίνετε μόνο όσο χρειάζεται και κατεβαίνετε όταν γίνεται.
Σκαλί 0 — παρακολούθηση και αλλαγή συνηθειών
Υποτιμάται άδικα. Σε ήπια συμπτωματολογία και σε άνθρωπο που δεν ανησυχεί, αυτή είναι πλήρης επιλογή, όχι αναβολή.
Το αδένωμα δεν είναι κατάσταση που αναπόφευκτα επιδεινώνεται. Σε σημαντικό ποσοστό ανδρών οι ενοχλήσεις παραμένουν σταθερές για χρόνια, και σε κάποιους βελτιώνονται από μόνες τους.
Τι βοηθά πραγματικά:
- Κατανομή των υγρών. Όχι λιγότερα συνολικά, αλλά λιγότερα το βράδυ. Σταματήστε δύο-τρεις ώρες πριν τον ύπνο.
- Καφεΐνη και αλκοόλ. Και τα δύο είναι διουρητικά και ερεθίζουν την κύστη. Η μείωσή τους είναι η ταχύτερη αλλαγή με ορατό αποτέλεσμα.
- Διπλή κένωση. Αφού τελειώσετε, περιμένετε μισό λεπτό και δοκιμάστε ξανά. Συχνά βγαίνει κι άλλο.
- Ούρηση με πρόγραμμα, και όχι στο πρώτο σήμα — μαθαίνει την κύστη να περιμένει.
- Δυσκοιλιότητα. Το γεμάτο έντερο πιέζει από πίσω. Ακούγεται ασήμαντο, δεν είναι.
- Κίνηση. Η καθιστική ζωή επιδεινώνει· η τακτική σωματική δραστηριότητα συνδέεται με λιγότερες ενοχλήσεις.
Σκαλί 1 — άλφα-αποκλειστές
Ταμσουλοσίνη, σιλοδοσίνη, αλφουζοσίνη, δοξαζοσίνη, τεραζοσίνη.
Τι κάνουν: χαλαρώνουν τους λείους μύες — το δυναμικό μέρος του εμποδίου.
Πόσο γρήγορα: ημέρες έως δύο εβδομάδες. Είναι η ταχύτερη ανακούφιση που υπάρχει στο αδένωμα.
Τι δεν κάνουν: δεν συρρικνώνουν τον προστάτη, δεν αλλάζουν την πορεία της κατάστασης, δεν μειώνουν μακροπρόθεσμα τον κίνδυνο επίσχεσης ή εγχείρησης.
Το τίμημα: ζάλη και πτώση της πίεσης κατά την έγερση, ιδίως στην αρχή και ιδίως με τους παλαιότερους εκπροσώπους. Και παλίνδρομη εκσπερμάτιση — το σπέρμα κατευθύνεται προς τα πίσω, στην κύστη, αντί να βγει. Είναι ακίνδυνη, αλλά για μέρος των ανδρών είναι μη αποδεκτή, και σχεδόν ποτέ δεν τους το λένε εκ των προτέρων. Η σιλοδοσίνη τη δίνει συχνότερα, η αλφουζοσίνη σπανιότερα.
Κάτι ακόμη: αν πρόκειται να χειρουργηθείτε για καταρράκτη, πείτε στον οφθαλμίατρο ότι παίρνετε άλφα-αποκλειστή. Υπάρχει σύνδρομο χαλαρής ίριδας που δυσκολεύει την επέμβαση, και ο χειρουργός θέλει να το γνωρίζει από πριν.
Σκαλί 2 — αναστολείς της 5-άλφα-ρεδουκτάσης
Φιναστερίδη, δουταστερίδη.
Τι κάνουν: μειώνουν τη μετατροπή της τεστοστερόνης σε διυδροτεστοστερόνη — την ορμόνη που συντηρεί την ανάπτυξη του αδένα. Ο προστάτης πράγματι συρρικνώνεται, κατά περίπου 20-25% σε έξι έως δώδεκα μήνες.
Πόσο γρήγορα: αργά. Πριν από τον έκτο μήνα μην περιμένετε τίποτα.
Σε ποιους δουλεύουν: μόνο σε πραγματικά διογκωμένο προστάτη — πάνω από περίπου 30-40 χιλιοστόλιτρα. Σε μικρό αδένα το όφελος είναι μικρό, ενώ οι ανεπιθύμητες ενέργειες παραμένουν. Γι’ αυτό ο όγκος μετριέται πριν τη συνταγογράφηση.
Τι άλλο κάνουν, και είναι σημαντικό: είναι τα μόνα για τα οποία έχει αποδειχθεί ότι μειώνουν τον κίνδυνο οξείας επίσχεσης ούρων και εγχείρησης.
Το τίμημα: μειωμένη λίμπιντο, δυσκολίες στύσης και μειωμένος όγκος εκσπερμάτισης σε μικρό μέρος όσων τα λαμβάνουν. Συζητείται επίσης αν σε κάποιους άνδρες οι ενοχλήσεις συνεχίζονται μετά τη διακοπή — το ζήτημα δεν έχει κλείσει, και η ειλικρίνεια απαιτεί να αναφερθεί, όχι να αποσιωπηθεί. Και, ξανά: ρίχνουν το PSA στο μισό.
Σκαλί 3 — συνδυασμός
Εδώ υπάρχουν πραγματικά δεδομένα, όχι γνώμες.
Η μελέτη MTOPS παρακολούθησε 3.047 άνδρες κατά μέσο όρο 4,5 χρόνια, κατανεμημένους σε τέσσερις ομάδες: εικονικό φάρμακο, δοξαζοσίνη, φιναστερίδη, και τα δύο μαζί.
| Μείωση κινδύνου εξέλιξης | |
|---|---|
| Δοξαζοσίνη μόνη | 39% |
| Φιναστερίδη μόνη | 34% |
| Και τα δύο μαζί | 66% |
Ο συνδυασμός δεν αθροίζει απλώς τα δύο αποτελέσματα — δίνει περισσότερα από το άθροισμά τους.
Και για τις βαρύτερες εκβάσεις η διαφορά είναι ακόμη πιο έντονη:
| Οξεία επίσχεση ούρων | Επεμβατική θεραπεία | |
|---|---|---|
| Δοξαζοσίνη μόνη | χωρίς σημαντική επίδραση | χωρίς σημαντική επίδραση |
| Φιναστερίδη μόνη | −68% | −64% |
| Συνδυασμός | −81% | −67% |
Διαβάστε την πρώτη γραμμή άλλη μια φορά. Ο άλφα-αποκλειστής ανακουφίζει τα συμπτώματα, αλλά δεν αλλάζει την πορεία της κατάστασης. Ένας άνθρωπος μπορεί να αισθάνεται καλύτερα για χρόνια και παρ’ όλα αυτά να οδεύει προς την ίδια εγχείρηση. Αυτό δεν είναι επιχείρημα εναντίον των άλφα-αποκλειστών — κάνουν ακριβώς αυτό για το οποίο προορίζονται — αλλά επιχείρημα ενάντια στη σκέψη ότι, αφού είναι καλύτερα, το πρόβλημα λύθηκε.
Η μεταγενέστερη μελέτη CombAT — 4.844 άνδρες, τέσσερα χρόνια, δουταστερίδη έναντι ταμσουλοσίνης έναντι συνδυασμού — επιβεβαίωσε την ίδια κατεύθυνση.
Το τίμημα του συνδυασμού είναι το άθροισμα των ανεπιθύμητων ενεργειών και των δύο. Γι’ αυτό δεν είναι αφετηρία, αλλά απόφαση για άνδρα με μεγάλο προστάτη και πραγματικό κίνδυνο επιδείνωσης.
Σκαλί 4 — ελάχιστα επεμβατικές διαδικασίες
Τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια άλλαξαν αυτό το κεφάλαιο περισσότερο από οτιδήποτε άλλο, και μεγάλο μέρος της αλλαγής δεν έχει ακόμη φτάσει στη γενική αντίληψη.
Υδρατμός (Rezūm). Μέσω της ουρήθρας εισάγονται λίγες εγχύσεις υδρατμού στον προστατικό ιστό, περίπου εννέα δευτερολέπτων η καθεμία. Ο ατμός αποδίδει θερμότητα, ο ιστός νεκρώνεται και απορροφάται από τον οργανισμό μέσα σε εβδομάδες. Εξωτερική διαδικασία.
Τα δεδομένα της πενταετούς παρακολούθησης: βελτίωση του IPSS κατά περίπου 48% από την αρχική τιμή, 4,4% των ανδρών χρειάστηκαν επανεπέμβαση μέσα σε πέντε χρόνια και — αυτό είναι το ουσιώδες — η εκσπερμάτιση διατηρείται. Η αναφερόμενη παλίνδρομη εκσπερμάτιση είναι περίπου 3%, δηλαδή πρακτικά στο αρχικό επίπεδο.
Μηχανική ανύψωση (UroLift). Τοποθετούνται μικρά εμφυτεύματα που κυριολεκτικά τραβούν στο πλάι τους δύο λοβούς και ανοίγουν τον σωλήνα, χωρίς τομή ή θέρμανση ιστού. Το αποτέλεσμα είναι άμεσο, και η εκσπερμάτιση επίσης διατηρείται. Ταιριάζει σε συγκεκριμένο σχήμα αδένα — όχι σε κάθε περίπτωση.
Αυτές είναι διαδικασίες για άνδρα με μέτριες ενοχλήσεις, που θέλει κάτι παραπάνω από φάρμακα, αλλά δεν είναι έτοιμος για εγχείρηση και νοιάζεται για τη σεξουαλική λειτουργία.
Σκαλί 5 — χειρουργείο
Η διουρηθρική εκτομή (TURP) είναι η μέθοδος με την οποία συγκρίνονται όλες οι υπόλοιπες εδώ και δεκαετίες. Ο ιστός αφαιρείται από μέσα, μέσω του σωλήνα. Το αποτέλεσμα είναι η μεγαλύτερη και πιο διαρκής βελτίωση της ροής.
Το τίμημα είναι γνωστό και πρέπει να λέγεται εκ των προτέρων: παλίνδρομη εκσπερμάτιση στην πλειονότητα των χειρουργημένων. Στον βρετανικό εθνικό έλεγχο προστατεκτομών του 1997 η συχνότητά της είναι 68%. Η τεχνική έκτοτε βελτιώθηκε, αλλά αυτό το συγκεκριμένο αποτέλεσμα παραμένει κανόνας, όχι εξαίρεση. Η στυτική δυσλειτουργία είναι σημαντικά σπανιότερη — στον ίδιο έλεγχο 6,5%.
Η HoLEP και οι παρόμοιες τεχνικές εκπυρήνισης με λέιζερ αφαιρούν όλο τον αδενωματώδη ιστό, όχι μόνο μέρος του. Ταιριάζουν και σε πολύ μεγάλους αδένες, όπου η TURP γίνεται επικίνδυνη, και έχουν χαμηλότερο ποσοστό επανεγχείρησης. Απαιτούν εκπαιδευμένο χειριστή και γι’ αυτό δεν προσφέρονται παντού.
Η ανοικτή αδενωματεκτομή παραμένει για πολύ μεγάλους προστάτες εκεί όπου δεν υπάρχει εξοπλισμός λέιζερ.
Η σύγκριση εν συντομία
| Ταχύτητα | Συρρικνώνει τον αδένα | Εκσπερμάτιση | Διάρκεια | |
|---|---|---|---|---|
| Συνήθειες | εβδομάδες | όχι | ανεπηρέαστη | μεταβλητή |
| Άλφα-αποκλειστής | ημέρες | όχι | συχνά παλίνδρομη | όσο λαμβάνεται |
| 5-ARI | μήνες | ναι, 20-25% | πιθανές επιδράσεις | όσο λαμβάνεται |
| Συνδυασμός | ημέρες + μήνες | ναι | άθροισμα των δύο | όσο λαμβάνεται |
| Υδρατμός | εβδομάδες | μερικώς | συνήθως διατηρείται | ~95% χωρίς επανεπέμβαση στα 5 έτη |
| UroLift | ημέρες | όχι | συνήθως διατηρείται | μικρότερη από του χειρουργείου |
| TURP / HoLEP | άμεσα | ναι, μόνιμα | παλίνδρομη στην πλειονότητα | η υψηλότερη |
Η παγίδα για την οποία σχεδόν κανείς δεν προειδοποιεί
Άνδρας με αδένωμα μπαίνει στο φαρμακείο με βουλωμένη μύτη. Αγοράζει το συνηθισμένο σκεύασμα για το κρυολόγημα. Μέσα στη νύχτα δεν μπορεί να ουρήσει καθόλου και καταλήγει στα επείγοντα με καθετήρα.
Αυτό συμβαίνει τακτικά και είναι σχεδόν εξ ολοκλήρου αποτρέψιμο.
Τα αποσυμφορητικά — ψευδοεφεδρίνη, φαινυλεφρίνη — σφίγγουν τους λείους μύες παντού, μεταξύ άλλων και στον αυχένα της κύστης. Είναι το ακριβώς αντίθετο του άλφα-αποκλειστή.
Τα αντιισταμινικά παλαιότερων γενεών και πολλά σκευάσματα «για κρυολόγημα και γρίπη» έχουν αντιχολινεργική δράση, που χαλαρώνει τους μύες της ίδιας της κύστης. Η κύστη δεν μπορεί να συσπαστεί αρκετά.
Τα συνδυασμένα σκευάσματα για το κρυολόγημα περιέχουν συχνά και τα δύο.
Ο κατάλογος συνεχίζεται με ορισμένα φάρμακα για το στομάχι, για την αλλεργία, για τον ύπνο και με ορισμένα αντικαταθλιπτικά. Ο κανόνας είναι απλός: στο αδένωμα, κάθε νέο φάρμακο — ακόμη και χωρίς συνταγή — αναφέρεται στον γιατρό ή στον φαρμακοποιό.
Πότε δεν περιμένουμε
Το μεγαλύτερο μέρος αυτού του άρθρου αφορά το ότι η βιασύνη σπάνια βοηθά. Υπάρχουν όμως καταστάσεις όπου ισχύει το αντίθετο.
- Πλήρης αδυναμία ούρησης με γεμάτη κύστη. Οξεία επίσχεση. Επείγον.
- Αίμα στα ούρα. Μπορεί να προέρχεται από το αδένωμα, μπορεί και όχι. Διερευνάται.
- Επαναλαμβανόμενες ουρολοιμώξεις.
- Λίθοι στην κύστη.
- Επιδεινούμενη νεφρική λειτουργία, που βρέθηκε σε εξέταση αίματος.
- Μεγάλη ποσότητα υπολειμματικών ούρων, που αυξάνεται στην παρακολούθηση.
Αυτά δεν είναι λόγοι πανικού. Είναι το όριο πέρα από το οποίο η παρακολούθηση παύει να είναι λογική επιλογή και γίνεται αναβολή.
Τι ακόμη δεν γνωρίζουμε
Η ειλικρίνεια απαιτεί και αυτό το κεφάλαιο.
Δεν γνωρίζουμε γιατί το αδένωμα μεγαλώνει γρήγορα στον έναν άνδρα και καθόλου στον άλλον. Δεν υπάρχει αξιόπιστος τρόπος να προβλεφθεί ποιανού η περίπτωση θα επιδεινωθεί.
Δεν γνωρίζουμε γιατί το μέγεθος αντιστοιχεί τόσο αδύναμα στις ενοχλήσεις — έχουμε μηχανισμούς που εξηγούν μέρος της απόκλισης, αλλά όχι όλη.
Δεν γνωρίζουμε σε ποιον βαθμό η διατροφή και ο τρόπος ζωής επηρεάζουν την ίδια την ανάπτυξη του αδενώματος, σε αντίθεση με την επίδρασή τους στα συμπτώματα, που είναι καλύτερα τεκμηριωμένη.
Και δεν έχει πλήρως διευκρινιστεί το ζήτημα των παρατεταμένων σεξουαλικών ενοχλήσεων σε μικρό μέρος των ανδρών που έλαβαν αναστολείς της 5-άλφα-ρεδουκτάσης.
Όποιος σας παρουσιάζει αυτά τα ερωτήματα ως λυμένα είναι πιο σίγουρος από την επιστήμη.
Πέντε ερωτήσεις που αξίζουν στην επίσκεψη
- Ποιος είναι ο όγκος του προστάτη μου; Αυτός κρίνει αν ορισμένα φάρμακα έχουν εν γένει νόημα.
- Πόσα υπολειμματικά ούρα έχω; Αυτός είναι ο αριθμός που θα παρακολουθούμε.
- Αυτό το φάρμακο ανακουφίζει το σύμπτωμα ή αλλάζει την πορεία; Είναι διαφορετικά πράγματα.
- Πώς θα επηρεάσει την εκσπερμάτιση; Η ερώτηση είναι εύλογη και ο γιατρός οφείλει να απαντήσει.
- Αν περιμένουμε έξι μήνες, τι ρισκάρω; Σε πολλούς άνδρες η απάντηση είναι «τίποτα» — και αυτό αξίζει να ακουστεί.
Και στο τέλος
Το αδένωμα είναι κατάσταση στην οποία η πλειονότητα των ανδρών έχει επιλογή, όχι συνταγή. Μπορεί να παρακολουθείται. Μπορεί να αντιμετωπιστεί με ένα χάπι. Μπορεί να λυθεί με μια διαδικασία μιας ημέρας. Μπορεί να χειρουργηθεί.
Αυτό που σχεδόν ποτέ δεν είναι λογικό είναι να ζει κανείς μαζί του χωρίς να το έχει καταλάβει — να σηκώνεται πέντε φορές τη νύχτα επί χρόνια, επειδή «σε αυτή την ηλικία είναι φυσιολογικό».
Φυσιολογικό με την έννοια ότι είναι συχνό. Δεν είναι φυσιολογικό με την έννοια ότι δεν υπάρχει τίποτα να γίνει.
Πηγές
- Berry S. et al. The development of human benign prostatic hyperplasia with age. Journal of Urology, 1984.
- McConnell J. et al. The Long-Term Effect of Doxazosin, Finasteride, and Combination Therapy on the Clinical Progression of Benign Prostatic Hyperplasia (MTOPS). New England Journal of Medicine, 2003.
- Roehrborn C. et al. The effects of dutasteride, tamsulosin and combination therapy on lower urinary tract symptoms (CombAT). Journal of Urology, 2008.
- McVary K. et al. Five-year results of water vapour thermal therapy for benign prostatic hyperplasia (Rezūm II). Journal of Urology / μεταγενέστερες αναλύσεις.
- National Prostatectomy Audit, Ηνωμένο Βασίλειο, 1997 — συχνότητες επιπλοκών μετά από TURP.
- Barry M. et al. The American Urological Association symptom index for benign prostatic hyperplasia (η βάση του IPSS). Journal of Urology, 1992.
- Ευρωπαϊκή Ουρολογική Εταιρεία (EAU) — Κατευθυντήριες οδηγίες για τα μη νευρογενή συμπτώματα του κατώτερου ουροποιητικού στους άνδρες, τρέχουσα έκδοση.
Τα άρθρα αυτής της ενότητας εκδίδονται από τη SulfoStrength — επίσημο διανομέα συμπληρώματος διατροφής για τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία και την Ελλάδα. Τα άρθρα είναι αποτέλεσμα στοχευμένης εργασίας σε αυτόν τον τομέα και αναζήτησης απαντήσεων που οι άνθρωποι μερικές φορές δεν βρίσκουν.
Το κείμενο είναι ενημερωτικό και δεν υποκαθιστά τη συμβουλή ιατρού. Οι αποφάσεις για εξετάσεις και θεραπεία λαμβάνονται από τον θεράποντα ιατρό, με βάση τη συγκεκριμένη περίπτωση.
Περισσότερα για εμάς και για τα προϊόντα που αντιπροσωπεύουμε: SulfoStrength
